Wanneer het woord dementie of alzheimer voorbij komt, heeft iedereen daar wel een beeld bij. Hoe vormen we dit beeld? Dat is een proces dat afhangt van diverse factoren. Ik werk bijvoorbeeld al jaren in de ouderenzorg en daarnaast ben ik bezig met diverse innoverende projecten rondom dementiezorg. Hierdoor heb ik een andere kijk op dit thema dan de meeste mensen.
Maatschappelijk is er veel veranderd in de beeldvorming rondom dementie. De media en bedrijven hebben bijvoorbeeld meer impact op onze beeldvorming. Zo zie ik dat Alzheimer Nederland in haar campagnes zich richt op jongeren met dementie.
In de bioscoop maken we ook kennis met dementie. Bijvoorbeeld door de film The Notebook: het is een luchtige film met een romantische insteek. Een ander recente film, The Father, wordt beschreven als ontroerend, angstaanjagend en zwart -komisch.
Vergeet dementie, onthou de mens
In Vlaanderen bestaat de campagne “Vergeet dementie, onthou de mens”. Deze campagne maakt ons weer bewust om de mens te zien, met zijn heden en verleden.
De wijze waarop we naar mensen met dementie kijken, bepaalt voor een heel groot deel hoe we met ze omgaan in het dagelijks leven. In de basis is dementie een hersenaandoening die invloed heeft op de psychosociale factoren. Psychosociale factoren zijn problemen die te maken hebben met hoe we ons voelen en hoe we met andere mensen omgaan.
Het is aan de “gezonde” mensen om degene met dementie te zien als mens. Ook personen met dementie kunnen verdrietig zijn, zich eenzaam voelen, blij zijn, zorgen hebben of angstig zijn. Het uiten van gevoelens of gedachten zal iemand met dementie soms anders doen dan toen deze nog niet ziek was. Dit kan verwarring veroorzaken bij naasten.
De beleving
Van de omgeving vraagt iemand met dementie aandacht voor zijn beleving. Ieder heeft zijn eigen beleving en deze beleving ieders waarheid. Soms wordt gedacht dat iemand met dementie met opzet iets vergeet of fouten maakt. Dit is een gedachte van de omgeving en voor hen dus mogelijk de waarheid. Voor degene met dementie is de waarheid dat hij of zij geen fout maakt en/of het echt niet weet.
Het gaat in het leven vaak niet om het gelijk, maar om de aansluiting met de ander. We zijn vaak bezorgd over iemand met dementie en willen ongelukjes voorkomen.
We ontnemen degene daarmee (onbewust) de kans om actief te blijven of zich nuttig te voelen. Mensen met dementie geven zelf aan het belangrijk te vinden om actief te blijven, nuttige bezigheden te hebben, mensen om zich heen te hebben, het leven te waarderen en positief benaderd te worden.
Of je nou ‘gezond’ bent of dementie hebt. Eigenlijk kan ik concluderen dat er weinig verschil zit in wat mensen belangrijk vinden.
Toch is het niet altijd gemakkelijk om het gedrag of de intentie van een persoon met dementie goed te interpreteren. Het helpt als je bereid bent om de ander goed te leren kennen: het gedrag dat vertoond wordt is een vorm van communicatie. Hoe kan jij de ander dan goed verstaan? Het is aan de gezonde mens hoe (bewust of onbewust) je hierop reageert.
Ik denk dat we veel kunnen leren van mensen met dementie. Het geeft ons namelijk moed en vertrouwen en samen kunnen we hen helpen om een zo prettig mogelijk leven te leiden.
Geschreven door: Professionals van De Wever
Projectmanager / Programmamanager DOT | Wetenschap-Innovatie – Onderzoek
Expertteam Dementie | De Wever in Tilburg